تعریف اصطلاحات تخصصی شاخص‌های پوشن‌های شیشه (فیلم شیشه)

در دنیای شهر‌نشینی امروز، پنجره‌ها اعم از ساختمان و خودرو نقشی فراتر از یک روزنه برای نور و دید ایفا می‌کنند؛ آن‌ها به‌عنوان رابطی پویا بین فضای داخلی و محیط خارج، تأثیری تعیین‌کننده بر آسایش ساکنان، مصرف انرژی و دوام اثاثیه دارند. در این میان، فیلم‌های مدرن پنجره، با قابلیت‌های فنی پیشرفته‌ای که ارائه می‌دهند، به ابزاری ضروری برای مهندسان، معماران و مالکان تبدیل شده‌اند. اما درک کامل کارایی این محصولات و انتخاب مناسب‌ترین گزینه، مستلزم شناخت زبان تخصصی و پارامترهای استانداردی است که عملکرد آن‌ها را کمّی‌سازی می‌کنند. این پارامترها که عمدتاً توسط نهادهای معتبری مانند شورای ملی رتبه‌بندی نورگذاری (NFRC) تعریف شده‌اند، هرکدام داستان بخشی از تعامل فیلم با نور خورشید—از امواج مرئی تا نامرئی—را روایت می‌کنند. از میزان تاریکی و حریم خصوصی گرفته تا قدرت عایق‌بندی حرارتی در فصل‌های سرد و گرم، و از محافظت در برابر اشعه‌های مضر تا کاهش خیرگی آزاردهنده، همه و همه در قالب اعداد و درصدهایی مشخص بیان می‌شوند. درک این شاخص‌ها نه تنها انتخاب را از حدس و گمان به سمت تصمیم‌گیری آگاهانه سوق می‌دهد، بلکه راه را برای بهینه‌سازی مصرف انرژی، افزایش طول عمر مبلمان و در نهایت، خلق فضایی سالم و پایدار هموار می‌سازد. در ادامه، هر یک از این پارامترهای کلیدی به زبانی ساده و در قالب بندهایی جداگانه تشریح می‌شوند تا چراغی باشد برای روشن کردن مسیر انتخاب بهترین فیلم پنجره، متناسب با نیازهای خاص هر پروژه و هر اقلیم.

درصد عبور انرژی خورشیدی کل (% Total Solar Transmittance)
این پارامتر نشان‌دهنده درصد کل انرژی خورشیدی (شامل نور مرئی، پرتوهای مادون‌قرمز و فرابنفش) است که از فیلم و شیشه عبور کرده و به فضای داخلی وارد می‌شود. عدد پایین‌تر به معنای عبور گرمای کمتر و عملکرد بهتر فیلم در عایق‌بندی حرارتی است. برای مناطق گرمسیر، انتخاب فیلم با این مقدار پایین، به کاهش بار سرمایشی کمک می‌کند.

درصد بازتاب انرژی خورشیدی کل (% Total Solar Reflectance)
این شاخص میزان انرژی خورشیدی را که توسط سطح فیلم به سمت بیرون بازتابیده می‌شود، اندازه‌گیری می‌کند. بازتاب بالا باعث می‌شود بخش عمده‌ای از گرمای خورشید پیش از نفوذ به داخل، دفع شود. فیلم‌های رفلکتیو یا آینه‌ای معمولاً این مقدار بالایی دارند که علاوه بر کنترل حرارت، ظاهری درخشان به نما می‌بخشد.

درصد جذب انرژی خورشیدی کل (% Total Solar Absorptance)
این پارامتر درصد انرژی خورشیدی جذب‌شده توسط فیلم و شیشه را نشان می‌دهد. انرژی جذب‌شده به گرما تبدیل شده و ممکن است تا حدی به سمت داخل تابش مجدد داشته باشد. جذب بالا می‌تواند منجر به داغ شدن سطح شیشه شود، بنابراین در طراحی باید به ترکیب بهینه بازتاب و جذب توجه کرد تا شیشه تحت استرس حرارتی قرار نگیرد.

درصد عبور نور مرئی (% Visible Light Transmittance)
مهم‌ترین شاخص برای تعیین میزان تاریکی یا شفافیت فیلم است و نشان می‌دهد چه مقدار از نور مرئی (قابل دیدن توسط چشم) از پنجره عبور می‌کند. این عدد به طور مستقیم بر روشنایی فضای داخلی و وضوح دید به بیرون تأثیر می‌گذارد. فیلم‌های دودی معمولاً این مقدار پایینی دارند، در حالی که فیلم‌های شفاف کنترل حرارت، این مقدار را بالا نگه می‌دارند.

درصد بازتاب نور مرئی از بیرون (% Visible Reflectance – exterior)
میزان انعکاس نور مرئی از سطح خارجی فیلم را اندازه می‌گیرد و مسئول ایجاد эффекت آینه‌ای یا رفلکتیو در نمای ساختمان است. این بازتاب می‌تواند حریم خصوصی در طول روز را افزایش دهد، اما در شب ممکن است معکوس شود و بازتاب نورهای داخلی را ایجاد کند.

درصد بازتاب نور مرئی از داخل (% Visible Reflectance – interior)
این شاخص انعکاس نور از سطح داخلی فیلم را نشان می‌دهد. مقدار بالا می‌تواند در شب باعث ایجاد بازتاب آزاردهنده‌ای از چراغ‌ها و اشیاء داخلی بر روی شیشه شود و از وضوح دید به بیرون بکاهد. فیلم‌های با طراحی پیشرفته سعی می‌کنند این مقدار را کاهش دهند.

ضریب U زمستانی (Winter U-value)
ضریب U معیار استاندارد برای سنجش میزان انتقال حرارت غیرخورشیدی (هدایت و جابجایی) از طریق پنجره است. ضریب U زمستانی، خاص اتلاف حرارت از داخل به خارج در فصل سرد است. هرچه این عدد پایین‌تر باشد، عایق‌بندی پنجره بهتر است و اتلاف انرژی گرمایی کمتری رخ می‌دهد.

ضریب سایه‌اندازی (Shading Coefficient)
این ضریب عملکرد فیلم را در سایه‌اندازی و کاهش گرمای خورشید، نسبت به یک شیشه شفاف استاندارد می‌سنجد. عدد آن از تقسیم ضریب کسب حرارت خورشیدی (SHGC) فیلم بر SHGC شیشه شفاف به دست می‌آید. هرچه این ضریب کوچک‌تر باشد، فیلم در جلوگیری از کسب گرمای خورشیدی مؤثرتر است.

درصد حفاظت در برابر پرتو فرابنفش (% Ultraviolet Ray Protection)
این پارامتر نشان می‌دهد که فیلم چه مقدار از پرتوهای مضر فرابنفش (UV) خورشید را در محدوده طول‌موج ۳۰۰ تا ۳۸۰ نانومتر مسدود می‌کند. محافظت بالای ۹۹٪ استاندارد فیلم‌های مرغوب است و از رنگ‌پریدگی مبلمان، فرش و پرده‌ها و همچنین آسیب پوستی ساکنان جلوگیری می‌کند.

ضریب گسیل‌مندی (Emissivity)
گسیل‌مندی معیاری از توانایی یک سطح در تابش انرژی گرمایی جذب‌شده است. برای فیلم‌های پنجره، ضریب گسیل‌مندی پایین (معمولاً زیر ۰.۴) مطلوب است، زیرا به این معنی است که فیلم حرارت جذب‌شده را به جای تابش به سمت داخل، به سمت بیرون هدایت یا در خود نگه می‌دارد. این ویژگی در فیلم‌های Low-E (کم‌گسیل) به شدت برجسته است.

ضریب کسب حرارت خورشیدی (Solar Heat Gain Coefficient – SHGC)
این ضریب کل انرژی خورشیدی عبوری از پنجره (هم به صورت مستقیم و هم به شکل حرارت تابش‌شده از شیشه گرم‌شده) را نشان می‌دهد. مقدار آن بین ۰ تا ۱ است. SHGC پایین به معنای کاهش گرمای ورودی به ساختمان در تابستان و صرفه‌جویی در انرژی سرمایشی است.

درصد دفع انرژی خورشیدی کل (% Total Solar Energy Rejected)
این شاخص ترکیبی، درصد کل انرژی خورشیدی را که توسط فیلم دفع می‌شود خلاصه می‌کند. این دفع از طریق دو مکانیسم بازتاب به بیرون و تابش مجدد حرارت جذب‌شده به بیرون اتفاق می‌افتد. این عدد یک نشانه مستقیم و سریع از توانایی فیلم در کاهش بار گرمایی است؛ هرچه درصد بالاتر باشد، فیلم خنک‌کننده‌تر است.

نسبت نور به کسب حرارت خورشیدی (Light-to-Solar Heat Gain Ratio – LSG)
این نسبت کارایی فیلم را با مقایسه نور مرئی مفید (VLT) با گرمای همراه آن (SHGC) می‌سنجد. با تقسیم VLT بر SHGC محاسبه می‌شود. نسبت LSG بالاتر از ۱ نشان‌دهنده یک فیلم کارآمد و «بهره‌ور» است که نور بیشتری را نسبت به گرمای واردشده فراهم می‌کند. این شاخص برای انتخاب فیلمی که روشنایی طبیعی را حفظ کند اما گرمای کمتری وارد کند، کلیدی است.

درصد کاهش کسب گرمای خورشید در تابستان (% Summer Solar Heat Gain Reduction)
این یک شاخص مقایسه‌ای و کاربرپسند است که نشان می‌دهد فیلم در مقایسه با یک شیشه شفاف و بدون پوشش، چقدر از گرمای خورشیدی تابستان را کاهش می‌دهد. این درصد مستقیماً به صرفه‌جویی در هزینه‌های سرمایشی مربوط می‌شود.

درصد کاهش اتلاف گرمای داخلی در زمستان (% Winter Heat Loss Reduction)
این شاخص برعکس پارامتر قبلی عمل کرده و نشان می‌دهد فیلم چقدر در کاهش فرار حرارت از داخل ساختمان به بیرون در فصل زمستان مؤثر است. این عدد با بهبود ضریب U (عایق‌بندی) فیلم ارتباط مستقیم دارد و به صرفه‌جویی در هزینه‌های گرمایشی کمک می‌کند.

درصد کاهش خیرگی (% Glare Reduction)
این پارامتر میزان کاهش نور خیره‌کننده و آزاردهنده خورشید را که از پنجره وارد می‌شود، اندازه‌گیری می‌کند. کاهش خیرگی بالا (مثلاً بالای ۸۰٪) باعث افزایش راحتی بصری، کاهش فشار چشم و بهبود شرایط کار یا استراحت در فضاهای نزدیک به پنجره می‌شود.

جدول مشخصات شیشه ساده (Clear Glass)