مسیر شمالی جایگزین – چانگشا به مرز اینچهبرون
این مسیر، یک گزینه جایگزین کوتاهتر اما پرچالشتر برای مسیر کلاسیک شمالی (سرخس) است که از مرز اینچهبرون بین ترکمنستان و ایران عبور میکند. این مسیر ۹۰۳۵ کیلومتری ، نسبت به مسیر سنتی شمالی کوتاهتر است اما از نظر عملیاتی ضعیف تر و خصوصا مسیر گرگان به تهران صعب العبور تر است. در نتیجه هرچند شاید هزینه کمتری در حدود ۱۰٪ بابت سوخت و سایر موارد داشته باشد. خصوصا آنکه در ترکمنستان مسیر کوتاه تر است. اما از نظر علمیاتی هم اندازه مسیر سنتی شمالی است. در صورت تمایل به استفاده از این مسیر پیشنهاد میشود یک هفته به زمان پیشبینی شده نیز اضافه کنید
۱. مبدأ در چین: شهر چانگشا (Changsha)
چانگشا، مرکز استان حونان، یک قطب صنعتی و تولیدی مهم در مرکز چین است. کالاهای سنگینتر مانند ماشینآلات، قطعات صنعتی و محصولات فلزی میتوانند از این شهر بارگیری شوند. حرکت قطار به سمت غرب و ایستگاه مرزی آلاشانکو حدود ۳ تا ۴ روز طول میکشد.
۲. عبور از چین و اولین تعویض بوگی: آلاشانکو (چین) / دوستیک (قزاقستان)
مانند مسیر سنتی شمالی، قطار پس از طی حدود ۴۲۵۶ کیلومتر به مرز آلاشانکو میرسد. در اینجا، به دلیل تفاوت عرض ریل (استاندارد چین ۱۴۳۵ میلیمتر در مقابل ریل عریض ۱۵۲۰ میلیمتر قزاقستان)، فرآیند تعویض بوگی یا چرخ انجام میشود. این عملیات حیاتی و زمانبر معمولاً ۱ تا ۲ روز به طول میانجامد.
۳. عبور از قزاقستان: از دوستیک به مرز ترکمنستان
قطار وارد شبکه ریلی عریض قزاقستان شده و مسیر ۳۴۵۰ کیلومتری را تا ایستگاه مرزی بالاشاک (در مقابل شرخ جکا در ترکمنستان) طی میکند. این بخش از سفر در شرایط عادی حدود ۳ تا ۴ روز زمان میبرد.
۴. عبور از ترکمنستان: از شرخ جکا به مرز ایران (اینچهبرون)
پس از ورود به ترکمنستان، قطار به سمت جنوب غربی حرکت کرده و مسافت نسبتاً کوتاهتر ۷۰۰ کیلومتری را تا ایستگاه مرزی آقیایلا (Aqyayla) در سمت ترکمنستان میپیماید. این ایستگاه در مقابل ایستگاه مرزی اینچهبرون (Incheh Borun) در ایران قرار دارد. این مرحله از سفر حدود ۱ تا ۲ روز طول میکشد.
۵. دومین تعویض بوگی و گلوگاه اصلی: آقیایلا (ترکمنستان) / اینچهبرون (ایران)
این نقطه، مشکلترین بخش مسیر محسوب میشود. در اینجا نیز فرآیند تعویض بوگی (تبدیل از ریل عریض ترکمنی به ریل استاندارد ایرانی) باید انجام شود. با این حال، به دلیل حجم ترافیک پایینتر نسبت به مرز سرخس، تجهیزات و فرآیندهای این مرز ممکن است کمتر توسعهیافته و روان باشد، که میتواند زمان توقف را افزایش دهد. همچنین، رویههای گمرکی ممکن است به سرعت مرز پرترافیک سرخس نباشد. این مرحله ممکن است ۲ تا ۴ روز زمان ببرد.
۶. حرکت در داخل ایران: از اینچهبرون به مقصد (تهران یا دیگر شهرها)
پس از ورود به ایران در استان گلستان، قطار وارد یک مسیر بسیار چالشبرانگیز میشود. خطآهن از کوههای البرز شرقی عبور میکند که دارای شیبهای تند، پیچهای فراوان و متعدد است. این موضوع سرعت حرکت قطارهای باری سنگین را به شدت کاهش میدهد. پیمودن مسافت ۶۲۹ کیلومتری از اینچهبرون تا تهران ممکن است به ۲ تا ۳ روز زمان نیاز داشته باشد، که بیشتر از مدت مشابه در مسیر سرخس-تهران است.
۷. تخلیه در مقصد نهایی: تهران یا دیگر نقاط
تحویل بار در پایانههای تهران یا توزیع به سایر شهرها حدود ۰.۵ تا ۱ روز دیگر زمان خواهد برد.
نقش این مسیر در شبکه ترانزیتی:
این مسیر به عنوان یک راه فرعی و گزینه کمکی برای مسیر اصلی سرخس عمل میکند. میتواند در زمانهایی که مسیر سرخس با ترافیک سنگین یا مشکلات موقت روبرو است، مورد استفاده قرار گیرد. همچنین برای مناطقی از شمال ایران که دسترسی بهتری به این مسیر دارند، میتواند جذاب باشد، اما برای رسیدن به تهران عملاً به دلیل مشکلات کوهستانی، مزیت زمانی چندانی ندارد.
