مسیر جنوب چین (مسیر ایران افغانستان تاجیکستان چین)
این مسیر، یکی از مسیرهای اصلی و با سابقه در تجارت ریلی چین و ایران است که از سال ۱۳۹۶ (دسامبر ۲۰۱۷) به طور رسمی فعالیت خود را آغاز کرده و عمدتاً برای حمل کانتینرهای بزرگ (۴۰HQ) مورد استفاده قرار میگیرد. مسافت کل این مسیر حدود ۱۰،۲۹۷ کیلومتر بوده و زمان متوسط حمل و نقل آن ۱۵ روز گزارش شده است. هسته اصلی این مسیر، مشابه مسیرهای کلاسیک شمالی، عبور از خاک قزاقستان و ترکمنستان و ورود به ایران از مرز سرخس است. نقطه تمایز آن، خروج از چین از مرز خورگس و داشتن مبدأ چانگشا، یکی از قطبهای مهم تولید و صادرات در مرکز-جنوب چین است. این مسیر از پایداری عملیاتی خوبی برخوردار است، اما همچنان مشکلات ذاتی عبور از ترکمنستان و نیاز به دو بار تعویض بوگی را با خود به همراه دارد.
شهر چانگشا، مرکز استان حونان، به عنوان مبدأ این کریدور انتخاب شده است. این شهر یک پایگاه تولیدی قوی در حوزه تجهیزات سنگین، ماشینآلات، قطعات خودرو و مصالح ساختمانی است. بارگیری کالاها در این شهر انجام شده و قطار به سمت شمالغرب و ایستگاه مرزی خورگس حرکت میکند. انتخاب گذرگاه خورگس-آتنکولی نشان از رشد اهمیت این مسیر مرزی نسبت به آلاشانکو دارد.
در مرز خورگس، اولین مرحله از چالش فنی اصلی این مسیر آغاز میشود: تعویض بوگی. واگنهای چینی با ریل استاندارد، باید برای حرکت در شبکه ریل عریض کشورهای CIS آماده شوند. این فرآیند در ترمینال مرزی انجام شده و معمولاً بین ۱ تا ۲ روز زمان میبرد.
سپس قطار وارد خاک قزاقستان میشود. در این کشور، مسیر از مناطق مرکزی عبور کرده و به سمت جنوب غربی ادامه مییابد تا به ایستگاه مرزی بالاشاک در همسایگی ترکمنستان برسد. این بخش از سفر، یکی از طولانیترین بخشهای زمینی مسیر است.
عبور از ترکمنستان بخش کوتاهتر اما حساس مسیر است. قطار از خاک این کشور عبور کرده تا به ایستگاه مرزی ساراخس برسد. در این نقطه، دومین و آخرین تعویض بوگی صورت میگیرد. واگنها دوباره به ریل استاندارد (مورد استفاده در ایران) بازگردانده میشوند. کارایی و سرعت انجام عملیات در این مرز، تاثیر مستقیمی بر زمان کل سفر دارد و ممکن است به دلیل ترافیک، باعث تاخیر شود.
پس از ورود به ایران در سرخس، قطار مسیر نهایی خود را در شبکه ریلی ایران آغاز میکند. مسیر از مشهد گذشته و پس از عبور از البرز، به تهران و به طور مشخص به ایستگاه باربری شاهیار در جنوب غرب این کلانشهر میرسد. کل این فرآیند، در شرایط معمول در بازه ۱۴ تا ۱۷ روز به پایان میرسد. این مسیر به دلیل ظرفیت ثابت و زمانبندی نسبتا قابل پیشبینی خود، به عنوان یک گزینه مطمئن برای واردکنندگان از چین در منطقه مرکزی و جنوبی چین به شمار میرود.
